وقتی هر تکان اشتباه میتواند سرنوشت بیمار را تغییر دهد؛ راهنمای صحیح جابهجایی بیمار به مراکز درمانی
بعضی مسیرها فقط چند کیلومتر طول دارند، اما برای یک بیمار، همین چند کیلومتر میتواند تفاوت بین بهبود و تشدید وضعیت جسمی باشد.
بسیاری از خانوادهها تصور میکنند مهمترین بخش درمان، رسیدن به بیمارستان است؛ در حالی که متخصصان اورژانس و مراقبتهای درمانی میدانند گاهی خطرناکترین بخش، همان لحظهای است که بیمار از تخت بلند میشود و وارد خودرو یا آمبولانس میشود.
یک حرکت اشتباه، یک ترمز ناگهانی، یا حتی یک برخورد کلامی نامناسب میتواند درد بیمار را چند برابر کند، فشار خون او را تغییر دهد یا در مواردی آسیبهای جدیتری ایجاد کند.
اگر در خانه بیمار دارید یا مسئول انتقال یکی از عزیزانتان به مرکز درمانی هستید، این مقاله میتواند از بروز اشتباهاتی جلوگیری کند که شاید هرگز فرصت جبران آنها وجود نداشته باشد.
چرا جابهجایی صحیح بیمار اهمیت حیاتی دارد؟
بدن بیمار، بهویژه پس از جراحی، سکته مغزی، شکستگی، مشکلات قلبی، بیماریهای ریوی یا بستری در ICU، در شرایط طبیعی خود قرار ندارد.
در چنین شرایطی کوچکترین فشار اضافی ممکن است باعث موارد زیر شود:
- تشدید درد و ناراحتی بیمار
- افت یا افزایش ناگهانی فشار خون
- اختلال در تنفس
- جابهجایی شکستگیها
- خونریزی داخلی یا باز شدن بخیهها
- افزایش اضطراب و استرس بیمار
- کاهش سطح اکسیژن خون
به همین دلیل انتقال بیمار، بخشی از فرایند درمان محسوب میشود و نباید آن را صرفاً یک جابهجایی ساده در نظر گرفت.
قبل از حرکت؛ این موارد را بررسی کنید
پیش از انتقال بیمار باید شرایط او بهصورت کامل ارزیابی شود:
وضعیت هوشیاری
آیا بیمار هوشیار است؟ توانایی پاسخگویی دارد؟ دچار گیجی یا خوابآلودگی نیست؟
وضعیت تنفس
سرعت و کیفیت تنفس بیمار طبیعی است یا نیاز به اکسیژن دارد؟
وضعیت قلبی و فشار خون
بیماران قلبی یا دارای فشار خون ناپایدار نیازمند مراقبت ویژه در حین انتقال هستند.
وجود تجهیزات درمانی
اگر بیمار دارای موارد زیر است باید انتقال توسط افراد آموزشدیده انجام شود:
- سرم
- اکسیژن
- سوند ادراری
- لوله تغذیه
- درن جراحی
- تراکئوستومی
- دستگاه ونتیلاتور
انتخاب وسیله مناسب برای انتقال
یکی از رایجترین اشتباهات خانوادهها انتقال بیمار بدحال با خودروی شخصی است.
نوع وسیله انتقال باید متناسب با شرایط بیمار انتخاب شود.
خودرو شخصی مناسب است اگر:
- بیمار هوشیار باشد.
- مشکل تنفسی نداشته باشد.
- توانایی نشستن داشته باشد.
- وضعیت او پایدار باشد.
آمبولانس ضروری است اگر:
- بیمار دچار تنگی نفس است.
- بیمار سابقه سکته قلبی یا مغزی دارد.
- بیمار ICU یا CCU را ترک کرده است.
- بیمار به اکسیژن وابسته است.
- بیمار شکستگی ستون فقرات یا لگن دارد.
- سطح هوشیاری بیمار کاهش یافته است.
نحوه صحیح بلند کردن بیمار
بلند کردن بیمار بدون تکنیک مناسب میتواند هم به بیمار و هم به همراهان آسیب برساند.
اصول طلایی عبارتند از:
۱. هرگز بیمار را از زیر بازوها نکشید
این کار میتواند موجب آسیب به شانهها، ستون فقرات و قفسه سینه شود.
۲. از قدرت پاها استفاده کنید نه کمر
افراد کمککننده باید زانوها را خم کنند و با نیروی پا بیمار را جابهجا کنند.
۳. حرکات باید هماهنگ باشد
اگر چند نفر در انتقال مشارکت دارند، یک نفر باید فرمان حرکت را برعهده بگیرد:
“یک، دو، سه … حرکت”
این هماهنگی از حرکات ناگهانی جلوگیری میکند.
۴. حرکات چرخشی ممنوع است
بهخصوص در بیماران دارای آسیب ستون فقرات، لگن یا جراحیهای اخیر.
وضعیت صحیح قرارگیری بیمار داخل خودرو یا آمبولانس
بیماران تنفسی و قلبی
بهتر است در وضعیت نیمه نشسته قرار گیرند تا تنفس راحتتر انجام شود.
بیماران دارای تهوع یا کاهش سطح هوشیاری
قرارگیری به پهلو خطر ورود ترشحات به ریه را کاهش میدهد.
بیماران دارای آسیب ستون فقرات
باید کاملاً ثابت و بدون خم شدن گردن و کمر منتقل شوند.
بیماران بعد از جراحی
باید از فشار مستقیم روی محل عمل جلوگیری شود.
اشتباهاتی که نباید انجام دهید
❌ بلند کردن سریع بیمار از تخت
❌ نشاندن ناگهانی بیمار پس از خواب طولانی
❌ کشیدن بیمار روی زمین یا ملحفه
❌ توقف ناگهانی و رانندگی پرشتاب
❌ جدا کردن تجهیزات پزشکی بدون هماهنگی با کادر درمان
❌ دادن غذا یا مایعات به بیماری که احتمال جراحی یا بیهوشی دارد
رفتار مناسب با بیمار؛ درمانی که نسخه ندارد
گاهی بیمار درد جسمی را تحمل میکند اما از رفتار اطرافیان بیشتر آسیب میبیند.
بیمار در زمان انتقال معمولاً ترکیبی از ترس، اضطراب، نگرانی و احساس ناتوانی را تجربه میکند.
رفتار همراهان میتواند این شرایط را آرامتر یا دشوارتر کند.
با صدای آرام صحبت کنید
به جای گفتن:
“چیزی نیست، تحمل کن.”
بهتر است بگویید:
“کنارت هستیم، اگر دردی داری به ما بگو.”
بیمار را در جریان اتفاقات قرار دهید
بسیاری از بیماران از ندانستن بیشتر از خود بیماری میترسند.
جملاتی مانند:
- الان وارد آمبولانس میشویم.
- چند دقیقه دیگر به بیمارستان میرسیم.
- پزشک منتظر شماست.
باعث کاهش اضطراب میشود.
درباره بیماری در حضور بیمار بحث نکنید
برخی همراهان در مسیر انتقال درباره احتمال فوت، هزینه درمان یا وضعیت بحرانی بیمار صحبت میکنند.
حتی اگر بیمار ضعیف یا خوابآلود به نظر برسد، ممکن است بخش زیادی از این صحبتها را بشنود و دچار اضطراب شدید شود.
حس استقلال بیمار را حفظ کنید
اگر بیمار توانایی انجام کاری را دارد، اجازه دهید خودش آن را انجام دهد.
برای مثال:
- نگه داشتن بطری آب
- تنظیم بالش
- انتخاب وضعیت نشستن
این موضوع احساس کنترل و عزت نفس بیمار را حفظ میکند.
تماس فیزیکی آرامشبخش است
گرفتن دست بیمار، نگاه مستقیم و لبخند آرام میتواند تأثیری بیشتر از بسیاری از داروها در کاهش اضطراب داشته باشد.
چه بیمارانی حتماً باید توسط تیم تخصصی منتقل شوند؟
- بیماران ICU
- بیماران متصل به دستگاه تنفس مصنوعی
- بیماران سکته مغزی
- بیماران سکته قلبی
- بیماران دارای تروما و تصادفات
- بیماران دارای شکستگی ستون فقرات
- بیماران پس از جراحیهای سنگین
- بیماران با کاهش سطح هوشیاری
جمعبندی
انتقال بیمار فقط رساندن او از نقطه «الف» به نقطه «ب» نیست؛ این مسیر بخشی از درمان است.
همانقدر که انتخاب پزشک و دارو اهمیت دارد، نحوه بلند کردن، جابهجا کردن و حتی نوع صحبت کردن با بیمار نیز میتواند در روند بهبود او نقش داشته باشد.
گاهی یک حرکت آرام، یک جمله امیدوارکننده و چند دقیقه مراقبت اصولی، تأثیری ماندگارتر از بسیاری از اقدامات درمانی خواهد داشت؛ زیرا بیمار پیش از آنکه به دارو نیاز داشته باشد، به احساس امنیت نیاز دارد.
